۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ - یافتههای یک مطالعهٔ جدید به رهبری محققان دانشگاه کالج لندن و مورفیلدز، نشان میدهد افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی، نشانههایی از این وضعیت را در شبکیه چشم خود دارند که میتوان آنها را حتی تا چهار سال پیش از تشخیص بالینی شناسایی کرد.
نویسندگان مقالهٔ منتشر شده در مجله PLOS Digital Health، دادههای تصویربرداری شبکیه بیش از ۹۰,۰۰۰ نفر را تحلیل کرده و تفاوتهایی را در ساختار شبکیه افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی در مقایسه با افراد غیرمبتلا کشف کردند.
فیبریلاسیون دهلیزی (AF)، شایعترین اختلال ریتم قلب است که بیش از ۱.۵ میلیون نفر را در بریتانیا تحت تأثیر قرار میدهد و خطر سکته مغزی، نارسایی قلبی و مرگ را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد. از آنجایی که فیبریلاسیون دهلیزی اغلب بهصورت متناوب رخ میدهد، ممکن است در یک الکتروکاردیوگرام (ECG) استاندارد تشخیص داده نشود. در نتیجه، بسیاری از موارد تا زمانی که یک عارضه جدی یا تهدیدکننده حیات رخ ندهد، تشخیص داده نمیشوند.
محققان قصد داشتند بررسی کنند که آیا تصویربرداری شبکیه - که در حال حاضر بهطور معمول در مراکز اپتومتری و کلینیکهای چشمپزشکی بیمارستانی استفاده میشود - میتواند روشی غیرتهاجمی برای شناسایی افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی، پیش از وقوع سکته مغزی یا حمله قلبی باشد یا خیر.
محققان اسکنهای توموگرافی انسجام نوری (OCT) و عکسهای رنگی شبکیه را از دو مجموعه داده تحلیل کردند. در مجموعه داده AlzEye(مربوط به بیمارستان چشمپزشکی مورفیلدز با بیش از ۵۰,۰۰۰ بیمار)، ۵,۷۳۵ نفر قبلاً مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی بودند. در مجموعه داده های بیوبانک بریتانیا با حدود ۴۰,۰۰۰ شرکتکننده، ۵۲۶ نفر مبتلا به این اختلال بودند. در هر دو مجموعه داده، افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی بهطور مداوم دارای سلولهای گانگلیونی ماکولا (mGCIPL) و لایه پلکسیفرم داخلی نازکتر بودند؛ این لایه، لایهای در پشت چشم است که از سلولهای عصبی تشکیل شده و چشم را به مغز متصل میکند. هرچه این لایه خاص نازکتر بود، احتمال تشخیص فیبریلاسیون دهلیزی در فرد بیشتر بود.
بهطور قابل توجهی، در میان بیمارانی که هنگام گرفته شدن تصاویر شبکیه مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی نبودند، کسانی که بعدها به این بیماری مبتلا شدند، بهطور متوسط چهار سال پیش از مراجعه به بیمارستان با این عارضه، لایههای mGCIPLنازکتری داشتند؛ این موضوع حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنسیت، قومیت، فشار خون بالا، دیابت، مصرف سیگار و الکل نیز تایید شد. این امر نشان میدهد که تغییرات شبکیه ممکن است پیش از تشخیص بالینی فیبریلاسیون دهلیزی، یعنی در مرحلهای که بیماری فاقد علائم است، قابل شناسایی باشد.
نویسندگان پیشنهاد کردند که نازکی مشاهده شده در افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی میتواند نشاندهنده «سکتههای مغزی کوچک[1]» در مغز باشد که معمولاً در نتیجه فیبریلاسیون دهلیزی و پیش از تشخیص آن رخ میدهند. آنها میگویند این نازکی میتواند به دلیل کاهش جریان خون به سلولهای عصبی شبکیه در اثر این سکتههای کوچک باشد.
این تحلیل گسترده نشان میدهد که تصویربرداری شبکیه میتواند تغییرات ساختاری درون چشم را که آشکارا با فیبریلاسیون دهلیزی مرتبط است، شناسایی کند. برای بیماران، ارزش این نوع تصویربرداری چشم در این است که دسترسی به آن آسان، سریع و غیرتهاجمی است. اگرچه هدف این روش جایگزینی تشخیص مبتنی بر ECGنیست، اما تصویربرداری شبکیه میتواند به عنوان یک ابزار مکمل عمل کند و کسانی را که بیشترین خطر ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی را دارند، پیش از آنکه آسیب واقعی وارد شود، شناسایی کند.
تستهای چشم برای پیشبینی بیماریهای سیستمیک
دکتر جوزف هومر، نویسنده اصلی این مقاله، اظهار داشت: «اگر این یافتهها در تحقیقات بیشتر تأیید شوند، این احتمال را ایجاد میکند که معاینات روتین چشم در آینده بتواند به شناسایی افرادی کمک کند که از ارزیابیهای قلبی دقیقتر بهره میبرند و بهطور بالقوه درمان زودهنگام با داروهایی که خطر سکته مغزی را کاهش میدهند، فراهم شود.»
این مطالعه به شواهد رو به رشد در این زمینه که تصاویر با وضوح بالا از چشم میتوانند برای تشخیص زودهنگام بیماریهای سیستمیک استفاده شوند؛ افزوده شد، حوزهای علمی که با نام «اکولومیکس» شناخته میشود. تیم دانشگاه کالج لندن و مورفیلدز توانستند نشانههای اولیه و خطر پیشرفت بیماریهای چشمی از جمله دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD)، گلوکوم و رتینوپاتی دیابتی را شناسایی کند. همین تیم همچنین نشانگرهایی برای بیماری پارکینسون، آلزایمر، اسکیزوفرنی، بیماریهای قلبی-عروقی و سکته مغزی یافته است.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260914/Eye-scans-detect-signs-of-atrial-fibrillation-years-before-diagnosis.aspx